Chwaraewch Ran

Dod allan fel oedolyn

Beth yw 'dod allan'?

Dod allan yw'r enw am ddweud wrth bobl am eich rhywioldeb. Nid digwyddiad un tro yw dod allan o reidrwydd – efallai y bydd rhaid i lesbiaid, dynion hoyw a phobl ddeurywiol ddod allan sawl tro yn ystod eu bywydau.

Does dim un ffordd benodol o ddod allan fel rhywun lesbiaidd, hoyw neu ddeurywiol. Efallai y byddwch yn teimlo'n gyfforddus yn bod yn agored am eich rhywioldeb gyda rhai pobl, ond nid gydag eraill. Efallai y bydd dod allan yn anodd, ac mae'n gofyn am ddewrder. Mae ymatebion i rywun sy'n dod allan yn gallu amrywio o fod yn bositif iawn, i fod yn llai croesawgar. Unwaith rydych chi wedi penderfynu dweud wrth bobl am eich rhywioldeb, efallai y byddwch eisiau ystyried sut i ddweud wrthyn nhw. Rydyn ni wedi amlinellu rhai syniadau ynghylch dod allan, a gwybodaeth am leoedd y gallwch chi gysylltu â nhw os byddwch chi am gael rhagor o gyngor a chymorth.

 

Pam dod allan?

Os ydych yn dal i feddwl am eich rhywioldeb, neu hyd yn oed os ydych wedi dod i delerau â'r peth, mae ymdopi â hynny ynddo'i hunan yn gallu bod yn ddigon anodd. Efallai y byddwch yn dod i bwynt lle mae angen i chi drafod y peth gyda rhywun, i gael ychydig o gefnogaeth neu er mwyn cael bwrw'ch bol. Mae cuddio eich rhywioldeb rhag pobl eraill yn aml yn golygu esgus a dweud celwydd. Bydd rhaid i chi ystyried a yw cuddio eich rhywioldeb yn fwy o straen neu'n llai o straen na bod yn agored am y peth.

Peidiwch â theimlo dan bwysau i ddod allan – cymerwch eich amser. Dim ond chi fydd yn gwybod pan fyddwch yn teimlo'n gyfforddus ac yn barod i wneud.

Os byddwch yn penderfynu dod allan, ond eich bod yn ansicr sut y bydd pobl eraill yn ymateb, fe allech chi ystyried cysylltu â grŵp cymorth yn gyntaf. Mae llinellau cymorth, grwpiau cymunedol ac asiantaethau ledled Cymru sydd yno i'ch cefnogi a'ch cynghori. Gweler isod i gael rhagor o wybodaeth.

 

Dod allan fel rhywun traws

Mae pobl draws yn dod allan mewn gwahanol gyfnodau yn eu bywydau. Bydd rhai pobl yn gwybod o oedran cynnar iawn bod y ffordd maen nhw'n teimlo yn wahanol i'r hyn y byddai'r rhan fwyaf o bobl yn ei ddisgwyl ar sail y categori rhywedd y rhoddwyd nhw ynddo adeg eu geni, ac efallai y byddan nhw'n siarad â'u rhieni, eu ffrindiau neu eu hathrawon am y ffordd maen nhw'n teimlo. Fydd eraill ddim yn dod allan tan yn llawer diweddarach. Mae'n bosibl mai dim ond iddyn nhw eu hunain y bydd rhai pobl yn cydnabod eu teimladau, heb ddweud wrth neb arall byth. Cofiwch, eich penderfyniad chi fydd pryd rydych chi'n barod i ddweud wrth rywun sut rydych chi'n teimlo, a phwy ddylai'r person hwnnw fod.

Mae'n bwysig eich bod yn rhoi gwagle ac amser i chi eich hunan archwilio sut rydych chi'n teimlo a sut rydych chi am fynegi eich hunaniaeth rhywedd. Fe allai hyn gynnwys gwneud ymchwil i wahanol hunaniaethau traws, darllen blogiau neu wylio fideos, ymuno â grŵp lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws cymunedol neu ymchwilio i wahanol ffyrdd o gefnogaeth i chi wrth drawsnewid. Mae'n iawn i chi gymryd eich amser dros hyn; peidiwch â theimlo bod rhaid i chi ruthro i wneud unrhyw benderfyniadau cyn eich bod chi'n barod. 

Darllenwch mwy am dod allan fel rhywun traws

 

Beth fydd fy ffrindiau'n ei ddweud?

Mae'r rhan fwyaf o bobl yn poeni sut y bydd eu ffrindiau'n ymateb pan fyddan nhw'n dod allan. Mae'n bosib y bydd eich ffrindiau'n synnu, neu'n holi llawer o gwestiynau, neu'n ansicr beth i'w ddweud, neu efallai y byddan nhw wedi dyfalu cyn i chi ddweud! I ddechrau, dewiswch ffrind rydych chi'n ymddiried ynddyn nhw, rhywun fydd yn debygol o fod yn gefnogol. Meddyliwch sut y byddwch chi'n ateb rhai o'r cwestiynau y gallen nhw eu gofyn, fel 'sut wyt ti'n gwybod?'.

Os bydd ffrind yn ymateb yn wael, efallai mai angen amser maen nhw, i ystyried yr hyn rydych chi wedi'i ddweud wrthyn nhw. Er ei bod yn amhosibl gwybod beth fydd pobl yn ei ddweud neu'n ei wneud, pan fyddwch chi'n dweud wrth ffrind agos rydych chi'n ymddiried ynddyn nhw, mae'n debygol y byddan nhw'n falch eich bod wedi rhannu rhywbeth mor bersonol gyda nhw.

 

Sut ddylwn i ddweud wrth fy nheulu?

Does dim ffordd gywir na ffordd anghywir o ddweud wrth eich teulu eich bod yn lesbiaidd, yn hoyw neu'n ddeurywiol. Er hynny, mae'n syniad da cymryd eich amser i feddwl beth rydych chi am ei ddweud. Dydy dod allan ar ganol dadl neu pan fyddwch chi wedi gwylltio ddim yn syniad da. Mae rhai pobl yn dweud wrth eu teulu wyneb yn wyneb, ond mae'n well gan eraill ysgrifennu llythyr neu e-bost. Efallai y bydd eich teulu yn cael sioc, yn poeni neu'n ei chael yn anodd derbyn y newyddion i ddechrau. Cofiwch, nid eu hymateb cyntaf yw'r ffordd y byddan nhw'n teimlo am byth o reidrwydd – efallai bod angen ychydig o amser arnyn nhw i brosesu'r hyn rydych chi wedi ei ddweud wrthyn nhw.

 

Dod allan yn y gwaith

Rydyn ni'n gwybod bod pobl yn perfformio'n well yn y gwaith pan fyddan nhw'n gallu bod yn nhw eu hunain yn y gweithle. Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn gwahardd gwahaniaethu ar sail cyfeiriadedd rhywiol yn y gwaith ac mewn hyfforddiant galwedigaethol. Mae hyn yn cynnwys gwahaniaethu uniongyrchol ac anuniongyrchol, aflonyddu ac erledigaeth. Rydych wedi eich diogelu drwy gydol y berthynas â chyflogwr – o'r broses recriwtio hyd at ddiswyddo. Mae'r gwaharddiad ar wahaniaethu ar sail cyfeiriadedd rhywiol yn berthnasol i delerau ac amodau, tâl, dyrchafiad, trosglwyddiadau, hyfforddiant a diswyddo. Mae gan rai cyflogwyr Rwydweithiau Staff erbyn hyn; efallai y byddwch am ymaelodi â nhw i gael cefnogaeth ac i gwrdd â phobl eraill.

 

Angen rhagor o gefnogaeth?

Llinell Gymorth LHDT Cymru – Gwybodaeth gyffredinol, cyngor a chymorth cyfrinachol mewn sawl maes o fywyd ac ynghylch problemau amrywiol y gallai pobl fod yn eu profi. Nos Lun a Nos Fercher 7pm-9pm. 0800 8402069

I gael rhagor o wybodaeth cysylltwch â Gwasanaeth Gwybodaeth Stonewall Cymru drwy ffonio 08000 502020 neu e-bostio cymru@stonewallcymru.org.uk