Chwaraewch Ran

Dod allan fel person ifanc

Beth yw 'dod allan'?

Mae'r term 'dod allan' yn cael ei ddefnyddio er mwyn disgrifio'r broses o ddweud wrth bobl eraill am eich rhywioldeb (neu 'cyfeiriadedd rhywiol'). Nid digwyddiad un tro yw dod allan o reidrwydd – efallai y bydd rhaid i lesbiaid, dynion hoyw a phobl ddeurywiol ddod allan sawl tro yn ystod eu bywydau.

Does dim un ffordd benodol o ddod allan fel rhywun lesbiaidd, hoyw neu ddeurywiol. Mae ymatebion i rywun sy'n dod allan yn gallu amrywio o fod yn bositif iawn, i fod yn llai croesawgar. Efallai y byddwch yn teimlo'n gyfforddus yn bod yn agored am eich rhywioldeb gyda rhai pobl, ond nid gydag eraill. Mae dod allan wrth rai pobl, fel teulu, ffrindiau neu gydweithwyr yn gallu bod yn anodd, ac mae'n gofyn am ddewrder.

Unwaith rydych chi wedi penderfynu dweud wrth bobl am eich rhywioldeb, efallai y byddwch eisiau ystyried sut i ddweud wrthyn nhw. Rydyn ni wedi amlinellu rhai syniadau ynghylch dod allan, a gwybodaeth am leoedd y gallwch chi gysylltu â nhw os byddwch chi am gael rhagor o gyngor a chymorth.

Dod allan fel rhywun traws

Mae pobl draws yn dod allan mewn gwahanol gyfnodau yn eu bywydau. Bydd rhai pobl yn gwybod o oedran cynnar iawn bod y ffordd maen nhw'n teimlo yn wahanol i'r hyn y byddai'r rhan fwyaf o bobl yn ei ddisgwyl ar sail y categori rhywedd y rhoddwyd nhw ynddo adeg eu geni, ac efallai y byddan nhw'n siarad â'u rhieni, eu ffrindiau neu eu hathrawon am y ffordd maen nhw'n teimlo. Fydd eraill ddim yn dod allan tan yn llawer diweddarach. Mae'n bosibl mai dim ond iddyn nhw eu hunain y bydd rhai pobl yn cydnabod eu teimladau, heb ddweud wrth neb arall byth. Cofiwch, eich penderfyniad chi fydd pryd rydych chi'n barod i ddweud wrth rywun sut rydych chi'n teimlo, a phwy ddylai'r person hwnnw fod.

Mae'n bwysig eich bod yn rhoi gwagle ac amser i chi eich hunan archwilio sut rydych chi'n teimlo a sut rydych chi am fynegi eich hunaniaeth rhywedd. Fe allai hyn gynnwys gwneud ymchwil i wahanol hunaniaethau traws, darllen blogiau neu wylio fideos, ymuno â grŵp lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws cymunedol neu ymchwilio i wahanol ffyrdd o gefnogaeth i chi wrth drawsnewid. Mae'n iawn i chi gymryd eich amser dros hyn; peidiwch â theimlo bod rhaid i chi ruthro i wneud unrhyw benderfyniadau cyn eich bod chi'n barod.

Darllenwch mwy am dod allan fel rhywun traws 

Dw i'n credu efallai fy mod i'n hoyw neu'n ddeurywiol. Sut alla i fod yn siŵr?

Os ydych chi'n ffansïo rhywun o'r un rhyw â chi, mae'n bosibl eich bod yn lesbiaidd, yn hoyw neu'n ddeurywiol. Ystyr bod yn ddeurywiol yw eich bod yn teimlo atyniad at bobl o fwy nag un rhywedd. Dydy teimlo atyniad at rywun o'r un rhyw â chi rywbryd yn ystod eich oes ddim yn anarferol. Mae bod yn lesbiaidd, yn hoyw neu'n ddeurywiol yn golygu bod y teimladau hynny yn mynd y tu hwnt i deimladau un tro am rywun penodol. Ddylech chi ddim teimlo unrhyw bwysau i benderfynu a ydych chi'n hoyw neu'n ddeurywiol, nac i roi label ar eich teimladau os yw hynny'n eich gwneud chi'n anghyfforddus. Y peth pwysig yw rhoi digon o gyfle ac amser i chi eich hunan i archwilio sut rydych chi'n teimlo. Mae dod allan yn wahanol i bawb, a byddwch chi'n gwybod pan fydd yr amser yn iawn i chi.

Ydy hi'n bosibl mai rhywbeth dros dro yw e?

Mae tyfu'n oedolyn yn gallu bod yn gyfnod dryslyd, yn enwedig o ran ein teimladau. Weithiau bydd rhywun yn ffansïo rhywun o'r un rhyw â nhw, ond heb fod yn sicr eu bod nhw'n hoyw neu'n ddeurywiol. Mae rhai pobl yn gwybod eu bod nhw'n hoyw o oedran cynnar, ac eraill o oedran llawer hŷn, ac mae rhai pobl yn ddeurywiol. Does neb yn eich nabod chi'n well na chi eich hunan, felly peidiwch â gadael i bobl ddweud wrthoch chi mai rhywbeth dros dro yw e os ydych chi'n gwybod fel arall.

Beth fydd fy ffrindiau yn ei ddweud?

Mae'r rhan fwyaf o bobl yn poeni sut y bydd eu ffrindiau'n ymateb pan fyddan nhw'n dod allan. Mae'n bosib y bydd eich ffrindiau'n synnu, neu'n holi llawer o gwestiynau, neu'n ansicr beth i'w ddweud, neu efallai y byddan nhw wedi dyfalu cyn i chi ddweud! I ddechrau, dewiswch ffrind rydych chi'n ymddiried ynddyn nhw, rhywun fydd yn debygol o fod yn gefnogol. Meddyliwch sut y byddwch chi'n ateb rhai o'r cwestiynau y gallen nhw eu gofyn, fel 'sut wyt ti'n gwybod?'.

Os bydd ffrind yn ymateb yn wael, efallai mai angen amser maen nhw, i ystyried yr hyn rydych chi wedi'i ddweud wrthyn nhw.

Er ei bod yn amhosibl gwybod beth fydd pobl yn ei ddweud neu'n ei wneud, pan fyddwch chi'n dweud wrth ffrind agos rydych chi'n ymddiried ynddyn nhw, mae'n debygol y byddan nhw'n falch eich bod wedi rhannu rhywbeth mor bersonol gyda nhw.

Sut ddylwn i ddweud wrth fy nheulu?

Does dim ffordd gywir na ffordd anghywir o ddweud wrth eich teulu eich bod yn lesbiaidd, yn hoyw neu'n ddeurywiol. Er hynny, mae'n syniad da cymryd eich amser i feddwl beth rydych chi am ei ddweud. Dydy dod allan ar ganol dadl neu pan fyddwch chi wedi gwylltio ddim yn syniad da. Mae rhai pobl yn dweud wrth eu rhieni wyneb yn wyneb, ond mae'n well gan eraill ysgrifennu llythyr neu e-bost. Sut bynnag y byddwch chi'n penderfynu dweud, mae'n debygol y byddwch yn eithaf nerfus. Efallai y byddwch eisiau trafod y peth gyda ffrind yn gyntaf, neu ystyried beth yn union rydych chi'n mynd i'w ddweud.

Efallai y bydd eich rhieni yn cael sioc, yn poeni neu'n ei chael yn anodd derbyn y newyddion i ddechrau. Cofiwch, nid eu hymateb cyntaf yw'r ffordd y byddan nhw'n teimlo am byth o reidrwydd – efallai bod angen ychydig o amser arnyn nhw i brosesu'r hyn rydych chi wedi ei ddweud wrthyn nhw. Y peth mae'r rhan fwyaf o rieni yn poeni amdano yw bod eu plant yn hapus! Os na fydd pethau'n mynd cystal â'r gobaith, mae pobl a mudiadau y gallwch chi siarad â nhw.

Efallai y bydd ein canllaw i rieni o ddiddordeb i chi, gan y gallai roi syniad i chi ynghylch rhai o'r cwestiynau y gallen nhw eu gofyn.

Gallech hefyd awgrymu bod eich rhieni yn cysylltu â SPLAG, sef grŵp ar gyfer teuluoedd a ffrindiau lesbiaid a dynion hoyw.

Beth os ydw i'n cael fy mwlio yn yr ysgol?

Erbyn hyn, mae ysgolion a cholegau yn lleoedd gwell i fod yn hoyw a deurywiol nag o'r blaen. Mae gan lawer o ysgolion eu grwpiau neu eu cymdeithasau LHDTCH (lesbiaidd, hoyw, deurywiol, trawsryweddol a chwilfrydig) eu hunain y gallwch chi ymaelodi â nhw. Mae gan rai ysgolion gynghreiriau hoyw-syth lle gall myfyrwyr, beth bynnag eu rhywioldeb, ddod at ei gilydd i gefnogi ei gilydd ac i hyrwyddo cydraddoldeb ac amrywiaeth yng nghymuned yr ysgol.

Mae gan ysgolion gyfrifoldeb cyfreithiol i sicrhau nad ydych chi'n cael eich bwlio, ac felly os ydych chi'n cael y profiad hwnnw, gwnewch yn siŵr eich bod yn dweud wrth aelod o staff, a gwnewch yn siŵr bod rhywbeth yn digwydd am y peth.

Sut alla i gwrdd â phobl eraill debyg i fi?

Efallai nad ydych chi'n nabod neb arall hoyw yn yr ysgol, ond erbyn hyn mae grwpiau ieuenctid lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws yn bodoli mewn llawer o ardaloedd. Mae'r adran Beth sydd yn fy ardal? ar ein gwefan yn lle gwych i gychwyn chwilio! Mae'r rhyngrwyd yn gallu bod yn lle gwych i gymdeithasu ac i ffeindio gwybodaeth, cymorth a phobl sy'n meddwl am bethau tebyg neu'n teimlo'n debyg i chi. Ond, oni bai eich bod chi'n eu nabod nhw yn y byd go iawn, mae'n bwysig cofio nad ydych chi ddim yn gwybod gyda phwy rydych chi'n siarad, felly mae'n bwysig eich bod yn gwybod sut i gadw'n ddiogel. Mae hyn yn golygu peidio rhoi eich manylion personol i bobl, gwneud yn siŵr bod ffrind yn gwybod os byddwch chi'n trefnu cwrdd â rhywun, a riportio unrhyw ymddygiad amheus gan rywun ar-lein. Mae pobl ifanc yn gallu dod o dan lawer o bwysau i gael cariad, ac mae hyn yr un mor wir am bobl hoyw a deurywiol! Efallai y byddwch chi'n penderfynu eich bod chi am gael perthynas, ond ddylech chi byth deimlo dan bwysau i wneud dim byd rydych chi'n anghyfforddus yn ei wneud.

Angen rhagor o gymorth?

Mae Stonewall wedi ysgrifennu canllaw (Coming Out! Answers to some of the questions you may have) a'i nod yw rhoi atebion i rai o'r cwestiynau cyffredin sydd gan bobl ifanc os ydyn nhw'n meddwl am ddod allan neu'n meddwl y gallen nhw fod yn lesbiaidd, yn hoyw neu'n ddeurywiol.

Llinell Gymorth LHDT Cymru – Gwybodaeth gyffredinol, cyngor a chymorth cyfrinachol mewn sawl maes o fywyd ac ynghylch problemau amrywiol y gallai pobl fod yn eu profi. Nos Lun a Nos Fercher 7pm-9pm. 0800 8402069.

SPLAG Cymru (Cefnogaeth i Rieni Lesbiaid a Dynion Hoyw) – Llinell gymorth ffôn gyfrinachol, grwpiau cymorth a gwybodaeth fel bod teuluoedd a ffrindiau yn gallu cael help i ddeall, derbyn a chefnogi lesbiaid, dynion hoyw a phobl ddeurywiol gyda chariad a balchder. 0845 652 0321

Mae R U Coming Out yn ysbrydoli, yn cefnogi ac yn uno'r rhai sy'n byw eu bywydau gan guddio eu cyfeiriadedd rhywiol naill ai yn llwyr neu'n rhannol. http://www.rucomingout.com 

I gael rhagor o wybodaeth cysylltwch â Gwasanaeth Gwybodaeth Stonewall Cymru drwy ffonio 08000 502020 neu e-bostio cymru@stonewallcymru.org.uk