Chwaraewch Ran

Mabwysiadu a maethu yng Nghymru a Lloegr

Y gyfraith

Ym mis Tachwedd 2002, daeth y Ddeddf Mabwysiadu a Phlant yn gyfraith, ac am y tro cyntaf caniatawyd i gyplau di-briod, gan gynnwys cyplau o'r un rhyw, wneud cais i fabwysiadu ar y cyd. Gallwch hefyd fabwysiadu fel unigolyn.

Daeth y Ddeddf Mabwysiadu a Phlant i rym ar 30 Rhagfyr 2005.

Sut i fabwysiadu

Rhaid i geisiadau ar gyfer mabwysiadu gael eu gwneud i asiantaeth fabwysiadu. Mae'r rhain yn cael eu rhedeg naill ai gan yr awdurdod lleol neu gan asiantaeth gymeradwy.

Mae'r asesiad mabwysiadu yn hirfaith ac yn drwyadl iawn. Os ydych yn gwpl sy'n gwneud cais i fabwysiadu, byddwch chi'ch dau yn cael eich asesu a bydd angen i chi ddangos natur sefydlog a pharhaus eich perthynas.

Yn dilyn asesiad llwyddiannus bydd y cais yn cael ei gyfeirio at y Panel Mabwysiadu. Os cewch eich cymeradwyo gan y Panel Mabwysiadu, byddwch yn mynd drwy broses baru ac mae'n bosibl y bydd plentyn neu berson ifanc yn cael ei leoli gyda chi; yn dibynnu ar lwyddiant y lleoliad, gellir gwneud cais i'r llys wedyn am orchymyn mabwysiadu, pan fydd adroddiadau pellach yn cael eu gosod gerbron y llys.

Absenoldeb mabwysiadu

Unwaith y bydd plentyn wedi'i leoli gyda rhywun, bydd yn amser ystyried pwy fydd yn cymryd absenoldeb mabwysiadu. Fel arfer bydd hawl gan y partner arall i absenoldeb tadolaeth.

Rhaid i'r cwpl benderfynu pa un ohonyn nhw fydd yn cymryd absenoldeb mabwysiadu (y 'prif fabwysiadwr'); fel arfer, bydd hawl gan y llall i absenoldeb tadolaeth.

Bydd y prif fabwysiadwr hawl i 52 wythnos o absenoldeb mabwysiadu statudol. Mae tâl mabwysiadu statudol yn daladwy am 39 wythnos, ar y gyfradd statudol neu 90% o'r enillion wythnosol cyfartalog, pa un bynnag sydd isaf.

Absenoldeb tadolaeth

Gall priod/partner y prif fabwysiadwr, a fydd yn rhannu cyfrifoldeb am fagu'r plentyn, gael absenoldeb tadolaeth, a fydd yn cynnwys dwy wythnos olynol o Absenoldeb Tadolaeth yn ystod y 56 diwrnod yn dilyn genedigaeth y plentyn. Rhaid i chi gymryd eich absenoldeb fel un cyfnod. Mae wythnos yn golygu yr un faint o ddyddiau ag y byddech yn eu gweithio mewn wythnos fel arfer, er enghraifft os mai dim ond ar ddydd Llun a dydd Mawrth rydych chi'n gweithio fel arfer, dau ddiwrnod fydd wythnos.

Absenoldeb rhiant a rennir

Ar gyfer plant sy'n cael eu geni neu eu lleoli ar gyfer mabwysiadu ar 5 Ebrill 2015 neu wedi hynny, bydd modd i weithwyr sy'n rhieni (drwy enedigaeth, mabwysiadu neu famau benthyg) gymryd Absenoldeb Rhiant a Rennir yn ystod blwyddyn gyntaf bywyd plentyn, neu'r flwyddyn gyntaf ar ôl eu lleoli i'w mabwysiadu.

Os bydd y prif fabwysiadwr yn dychwelyd i weithio cyn i'w cyfnod o absenoldeb mamolaeth neu absenoldeb mabwysiadu statudol ddod i ben, gall y cwpl rannu gweddill yr absenoldeb rhyngddynt. Mae modd cymryd y cyfnod o absenoldeb sydd ar ôl mewn tri bloc ar wahân, gan ganiatáu i'r fam ddychwelyd i'r gwaith am gyfnod ac yna dychwelyd i'r absenoldeb mamolaeth am gyfnod pellach. Yn yr un modd, mae modd rhannu tâl absenoldeb mamolaeth neu fabwysiadu rhwng y cwpl os bydd y prif fabwysiadwr yn dychwelyd i'r gwaith cyn i'w hawl i dâl ddod i ben.

Maethu

Mae maethu yn golygu darparu cartref i berson ifanc nad ydyn nhw'n gallu byw gyda'u rhieni eu hunain oherwydd problemau yn y cartref neu am eu bod yn mynd drwy gyfnod anodd yn eu bywydau. Mae sawl math o faethu, gyda rhai rhieni maeth yn penderfynu eu bod am ddarparu lleoliadau brys neu dymor byr ar gyfer plant tra bod problemau yn cael eu datrys, ac eraill sydd am ddarparu gofal maeth hirdymor. I rai pobl mae maethu yn llwybr tuag at fabwysiadu.

Bydd pobl sy'n gwneud cais i fod yn rhieni maeth yn profi proses debyg i'r rhai sy'n gwneud cais i ddod yn fabwysiadwyr ac mae'n cymryd tua chwe mis.

 

I gael rhagor o wybodaeth, cysylltwch â Gwasanaeth Gwybodaeth Stonewall Cymru drwy ffonio 08000 502020 neu drwy e-bostio cymru@stonewallcymru.org.uk