Chwaraewch Ran

Deddf Cydnabod Rhywedd

Ddeddf Cydnabod Rhywedd – beth yw hi?

Deddf Cydnabod Rhywedd 2004 yw'r ddeddf sy'n rheoli sut mae modd i bobl draws gael cydnabyddiaeth gyfreithiol i'w hunaniaeth rhywedd – fel bod modd i'r rhywedd cywir gael ei nodi ar eu tystysgrif geni a dogfennau eraill. Mae angen diwygio'r ddeddf yma ar frys.

Mae'r broses bresennol, o dan Ddeddf 2004, yn golygu bod rhaid i bobl draws fynd drwy gyfres o asesiadau meddygol ymwthiol a chyfweliadau hir, biwrocrataidd a diraddiol gyda seiciatryddion er mwyn 'profi' eu hunaniaeth rhywedd. Mae'n golygu bod gofyn i bobl draws gael diagnosis ffurfiol o 'ddysfforia rhywedd', byw yn eu 'rhywedd caffaeledig' am ddwy flynedd, a chyflwyno tystiolaeth i gefnogi hyn i gyd i banel cydnabod rhywedd, sef panel o glinigwyr sydd heb gwrdd â'r person sy'n gwneud y cais ond sydd â'r grym i gymeradwyo, neu wrthod, cais.

Mae'r broses o gydnabod yn hirfaith – a gall gymryd blynyddoedd lawer. Mae'r cyfnod hir a'r holl weithwyr proffesiynol sy'n gorfod bod yn rhan o'r broses yn rhoi straen ddiangen ar y Gwasanaeth Iechyd Gwladol. Ond yn bwysicach byth, mae'n golygu nad yw pobl draws yn cael penderfynu ar eu hunaniaeth nhw eu hunain.

Pobl anneuaidd yw pobl sydd ddim yn arddel hunaniaeth wrywaidd na benywaidd. Does gan bobl anneuaidd ddim cydnabyddiaeth gyfreithiol o gwbl o dan Ddeddf 2004. Mae'r ddeddf bresennol hefyd yn mynnu bod rhaid i chi fod yn 18 oed er mwyn cael cydnabyddiaeth i'ch hunaniaeth rhywedd.

Yr adolygiad o Ddeddf 2004 sydd ar y gweill

Ym mis Gorffennaf 2017, cyhoeddodd Llywodraeth Prydain y bydden nhw'n cynnal adolygiad o Ddeddf 2004, gyda'r nod o wneud y broses yn llawer mwy syml, yn llai dibynnol ar archwiliadau meddygol a chael gwared ar dipyn o'r biwrocratiaeth sy'n rhwystro llawer o bobl draws rhag teimlo eu bod yn gallu cael y gydnabyddiaeth gyfreithiol maen nhw'n ei haeddu.

Mae disgwyl i'r llywodraeth lansio ymgynghoriad cyhoeddus cyn diwedd 2017. Bydd yr ymgynghoriad yn agored i bawb sy'n dymuno ymateb. Rydym eisiau gwneud yn siŵr bod lleisiau pobl draws yn cael eu clywed yn eglur, yn ogystal â lleisiau cynghreiriaid sydd ddim yn draws ('pobl gydryweddol') sy'n lesbiaidd, yn hoyw, yn ddeurywiol ac yn syth ac sy'n cefnogi cydraddoldeb i bobl draws.

Barn Stonewall: Gweledigaeth ar gyfer Newid

Mae safbwynt Stonewall wedi'i nodi yn ein cynllun ar gyfer cydraddoldeb traws – ‘A Vision for Change’. Rydyn ni'n cefnogi Deddf Cydnabod Rhywedd lle nad oes gofyn am ddiagnosis meddygol na chyflwyno tystiolaeth er mwyn i bobl draws gael cydnabyddiaeth gyfreithiol i'w hunaniaeth. Mae'n bwysig bod y ddeddfwriaeth ar ôl ei diweddaru yn cydnabod hunaniaethau anneuaidd, a'i bod yn rhoi hawl i hunanbenderfyniad i bob person traws, drwy broses lawer symlach gyda llawer llai o bwysau gweinyddol.

Bydd Stonewall yn cynorthwyo cymunedau traws, ac eraill, i ymateb i'r ymgynghoriad hwn pan gaiff ei lansio. 

I gael diweddariadau ganddon ni ar yr adolygiad o Ddeddf 2004, rhowch eich manylion isod.

Come out for trans equality. Sign up to help us campaign for trans people.

* indicates required

By providing your phone number, you are consenting to Stonewall contacting you by phone about our work, campaigns and ways you can support us further. If you'd prefer not to hear from us by phone please tick the box below:

We’d love to keep in touch about our work, campaigns and ways you can support us further by SMS. Please tick below to let us know if you’re happy to be contacted by SMS: