• Ein cefndir
• Newyddion
• Gwyliwch allan
• Ymgyrchoedd
• Ein cefnogi
• Traws cambria
• Gweithle
• Cronfa wybodaeth
  • Addysg
  • Cartrefi
  • Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol
  • Cyflogaeth
  • Cymuned
  • Cynulliad Cenedlaethol Cymru a Llywodraeth y Cynulliad
  • Diogelwch
  • Iechyd
  • Lloches - Hawliau LHDT
  • Partneriaeth Sifil
  • Troseddau Casineb
  • Ymchwil
  • Ymgynghoriad
• Digwyddiadau
• Cysylltwch a ni

Partneriaeth Sifil

Ceir gwybodaeth gynhwysfawr ar wefan Stonewall am Bartneriaethau Sifil - y fframwaith gyfreithiol, eich hawliau, a materion sydd yn achosi pryder ac sydd angen eu herio ym Mhrydain.  Cliciwch yma i ymweld â'r safle.

Mae'r wybodaeth ganlynol yn benodol i'r cyd-destun Cymreig - y pwerau cyfreithiol, gwasanaethau cynghori a datblygiadau polisi.

Cliciwch yma i lawrlwytho 'Clymwch y Cwlwm! Canllaw i Bartneriaeth Sifil.'

Arweiniad i Bartneriaethau Sifil

Bydd Deddf Partneriaeth Sifil 2004 yn dod i rym ar 5 Rhagfyr 2005. Bydd hyn yn galluogi'r partneriaethau sifil cyntaf o dan y drefn safonol i gael eu ffurfio ar 21 Rhagfyr, 2005.

Mae Partneriaeth Sifil yn berthynas gyfreithiol cyfangwbl newydd, ar gyfer cyplau o'r un rhyw yn unig, sydd yn wahanol i briodas. Mae'n galluogi cyplau i dderbyn cydnabyddiaeth gyfreithiol o'u perthynas, gan greu statws gyfreithiol newydd o "bartner sifil". Bydd gan gyplau lesbiaidd a hoyw sydd yn cofrestri fel partneriaid sifil gydnabyddiaeth gyfreithiol ffurfiol o'u perthynas, a bydd ganddynt hawliau a chyfrifoldebau tuag at ei gilydd ac at drydydd parti a'r wladwriaeth.

Er mwyn creu Partneriaeth Sifil, bydd angen i gyplau gofrestri eu bwriad, fel priodas sifil. Os yw'r berthynas yn chwalu bydd proses ddiddymu, tebyg i ysgariad.

Bydd partneriaid sifil yn cael eu trin fel partneriaid priod at bwrpas treth, cenedligrwydd a mewnfudiad, etifeddiaeth, cyfrifoldeb cynhaliaeth partner a chynhaliaeth plant, tenantiaeth, budd-daliadau cyflogaeth a phensiwn a diogelwch rhag drais yn y cartref.

Er mwyn creu Partneriaeth Sifil rhaid i bartneriaid sifil:

• fod o'r un rhyw
• beidio â bod eisoes mewn partneriaeth sifil na phriodas
• fod yn ddigon hen i ymrwymo i bartneriaeth (h.y. 18 heb ganiatâd, 16 gyda chaniatâd
•   beidio â bod 'o fewn graddau gwaharddedig perthynas.'

Bydd hawliau a chyfrifoldebau partneriaid sifil yn cynnwys:

• cyfrifoldeb dros ddarparu cynhaliaeth rhesymol ar gyfer eich partner sifil ac unrhyw blant yn y teulu
• asesu partneriaid sifil yn yr un modd â phartneriaid priod ar gyfer cynhaliaeth plant
• ymdriniaeth deg at bwrpas yswyriant bywyd
• budd-daliadau cyflogaeth a phensiwn
• cydnabyddiaeth dan reolau diffyg ewyllys
• hawliau iawndal damweiniau angeuol
• amddiffyniad rhag trais yn y cartref;
• a chydnabyddiaeth at bwrpas mewnfudo a chenedligrwydd.

Sut mae mynd ati i Gofrestri yn Sifil?

• Yn gyntaf bydd angen cofrestri gyda Chofrestrydd
• Mae cyfnod o 15 diwrnod o rybudd, sydd yn cael ei arddangos yn y Swyddfa Gofrestri
• Bydd angen i'r ddwy ochr ddarparu tystiolaeth ID a phrawf o'u cyfeiriad cyfredol. Bydd y cyfeiriadau yn cael eu cofnodi yn y rhybudd ac wrth gofrestri'r bartneriaeth ond nid yn cael eu dangos ar y copi o'r rhybudd sydd yn cael ei arddangos yn gyhoeddus.
• Bydd yn rhaid i'r ddwy ochr roi rhybudd yn yr ardal lle maent yn byw (Mae'n bosibl y bydd angen i Dramorwyr fynd i swyddfeydd penodol)
• Gellir ffurfio partneriaeth a chynnal seremoni mewn unrhyw ardal - nid yn ardal y cartref o reidrwydd.

Beth yw'r gwahaniaethau rhwng Partneriaethau Sifil a Phriodas Sifil?

• Mae seremoniau ar gyfer priodas sifil wedi datblygu dros amser
• Mae angen datblygu seremonïau Partneriaeth Sifil 'oddi ar y silff'
• Gall Awdurdodau Lleol ddarparu seremonïau os oes galw yn y gymuned leol, gyda'r taliadau yn adlewyrchu y rhai a godir am seremonïau priodas sifil.

Beth os nad yw'n gweithio?

Ceir proses ddiddymu tebyg i ysgariad, o ran:

• Mae wedi ei seilio yn y Llys
• Rhannu asedau (eiddo), alimoni, ystyriaeth o hyd y bartneriaeth, dibyniaeth/cyfraniadau, a phlant - gofal ayyb
• Sail (fel ar gyfer priodas ag eithrio anffyddlondeb neu anghyflawniad, nad sy'n berthnasol mewn Partneriaeth Sifil)
• Ymddygiad Afresymo
• Ymadawiad
• Drwy gydsyniad yn dilyn 2 flynedd ar wahân
•   Heb gydsyniad yn dilyn 5 mlynedd.

Lleoliadau ar gyfer cofrestri

• Rhaid i bob awdurdod lleol ddarparu adeilad ar gyfer Partneriaethau Sifil. Cliciwch yma am restr o Swyddfeydd Cofrestri Cymru
• O'r 5ed o Ragfyr 2004 gellir defnyddio adeiladau cydnabyddedig ar gyfer priodasau sifil a phartneriaethau sifil. Mae gan bob Awdurdod Lleol restr o adeiladau cydnabyddedig: maent yn cynnwys adeiladau awdurdodau lleol, gwestai, cestyll ayyb
• Ar hyn o bryd nid oes amddiffyniad dan ddeddfwriaeth sy'n cwmpasu nwyddau, adnoddau a gwasanaethau, felly gall lleoliadau preifat wrthod cynnal seremonïau Partneriaethau Sifil
• Oes rhywun wedi gwrthod lleoliad i chi? - dywedwch wrthym

Pa newidiadau fydd Partneriaethau Sifil yn eu gwneud i fudd-daliadau?

Ar hyn o bryd mae'r system budd-daliadau yn cydnabod perthynas heterorywiol yn unig, ac o ganlyniad mae cyplau lesbiaidd a hoyw yn wynebu nifer o faterion.  Nid yw lesbiaid a hoywon sydd yn colli eu partneriaid yn gymwys i dderbyn budd-daliadau marwolaeth na phensiynau goroesi, ac nid yw partneriaid o'r un rhyw yn gymwys ar gyfer y cynyddion oedolyn dibynnol a delir mewn budd-daliadau Yswyriant Cenedlaethol megis Pensiwn Ymddeol a Budd-dal Anabledd.

Mae'r ddeddfwriaeth sy'n ymwneud â budd-daliadau prawf-modd yn cymryd yn ganiataol bod gan gyplau o'r rhyw gwahanol ddyletswydd i gynnal ei gilydd, ond nid ydynt yn cymryd yr un peth yn ganiataol am gyplau o'r un rhyw. Pan fo rhywun priod (neu sy'n byw gyda rhywun fel petai yn briod) yn gwneud cais am fudd-dal prawf-modd, bydd y prawf modd yn ystyried anghenion ac adnoddau y ddau bartner.

Mae partneriaid o'r un rhyw wedi cael eu hasesu ar wahân hyd yma. Nid yw incwm ac adnoddau eraill partner o'r un rhyw yn cael eu hystyried wrth gyfrif faint o fudd-dal sydd yn ddyledus i ymgeisydd.

Bydd y safbwynt hwn yn newid pan fydd partneriaethau sifil yn cael eu gweithredu. Bydd y newidiadau pwysicaf i bensiynau. Bydd gan weithwyr yr un hawl i bensiwn goroesi ar gyfer eu partneriaid sifil ag sydd ganddynt ar hyn o bryd ar gyfer eu priod.

Byw ynghyd a budd-daliadau

Bydd partneriaid sifil yn cael eu trin yn yr un ffordd â chyplau priod wrth gyfrifo haeddiant ar gyfer budd-daliadau prawf modd. Mae'r llywodraeth yn bwriadu dyblygu y rheolau yngl?n â 'byw ynghyd fel g?r a gwraig' ar gyfer cyplau sydd yn byw gyda'i gilydd "fel partneriaid sifil". Bydd y rheolau newydd yn berthnasol o'r dyddiad y daw'r Ddeddf Partneriaeth Sifil i rym, heb unrhyw amddiffyniad dros dro.

Budd-dal Cymdeithasol - dyletswydd i gynnal ei gilydd

• Mae cyplau fel rheol, ond nid bob tro, yn derbyn swm llai o 'fudd-daliadau' na chartrefi sengl
• Credydau Treth Plant a Gwaith: bydd incwm partner yn cael ei ystyried - cais ar y cyd (bellach yn gymwys ar gyfer elfen cwpwl ond o bosib yn colli allan ar asesiad incwm ar y cyd)
• Bydd yn cael ei gyflwyno yn raddol, gydag ymgyrch wybodaeth. Bydd yn cael ei weithredu yn dilyn adolygiad budd-dal ar gyfer budd-daliadau prawf modd: Budd-dal Tai, Anabledd (bellach yn derbyn cynyddion oedolyn dibynnol) Credydau Treth ayyb.
• Mae'r Adran Gwaith a Phensiynau yn cynghori na fydd newid ariannol nes yr adolygiad - ni fydd 'gor-daliadau' yn cael eu hawlio yn ôl
• Cyplau - bydd angen cyhoeddi erbyn Ebrill 2006
• Bydd yn berthnasol i rai sy'n cyd-fyw - eu trin fel 'yn byw ynghyd fel gŵr a gwraig'
• Bydd disgwyl i ymgeiswyr newydd ddweud wrth asiantaethau am eu trefniadau byw
• Bydd ymgyrch wybodaeth Adran Gwaith a Phensiynau ar gyfer cyplau sydd yn penderfynu peidio â chofrestri
• Bydd dyfarniadau am bwy sydd yn gwpwl o bosibl yn achosi pryder, ac yn debygol o achosi arolwg o'r adran polisi cyfan.

Rheolau Treth:

• Cyfnewid lwfans rhwng partneriaid (Deddf Cyllid 2005)
• Etifeddiaeth awtomatig o ystad y partner
• Cofrestri marwolaeth
• Budd-daliadau Marwolaeth
• Pensiwn Goroesi
• Eithrio rhag dreth etifeddiaeth - 40%

Hawliau Pensiwn

• Hawliau a roddir i bobl 'priod' bellach yn berthnasol i Bartneriaethau Sifil
• Ôl-ddyddio hawliau pensiwn hyd at 1988
• Cynlluniau sector gyhoeddus, pensiynau galwedigaethol a'r wladwriaeth
• Dim budd-dal goroesi o bensiwn y wladwriaeth neu alwedigaethol lle nad yw'r cynllun erioed wedi bod yn berthnasol i rai heterorywiol sy'n cydfyw
• Cynlluniau preifat - bydd nifer yn dilyn/neu ddewis enwebu

Cenedligrwydd a mewnfudiad

• Yr un rheolau ag ar gyfer priodas - gweler LG Immigration Group: www.uklgig.org.uk
• Gellir cofrestri dramor os yn cwrdd â rheolau Atodlen 20 o'r Ddeddf

Am fwy o fanylion ynglŷn â'r Ddeddf ewch at www.womenandequalityunit.gov.uk
www.tuc.org.uk/welfare/tuc-9672-f0.pdf

Cliciwch yma i gael y wybodaeth ddiweddaraf.

Nid yw Stonewall yn derbyn cyfrifoldeb am gynnwys safleoedd allanol.