Stonewall Cymru | Transitioning - advice for parents, families and carers
Mewngofnodi
Chwaraewch Ran

Trawsnewid – cyngor i rieni, teuluoedd a gofalwyr

Beth ddylwn i ei wneud os ydw i'n credu bod fy mhlentyn yn draws?

Efallai y byddwch chi'n credu bod eich plentyn, cyfaill neu aelod o'r teulu yn draws, ond tan iddyn nhw ddweud wrthych sut maen nhw'n teimlo, does dim ffordd i chi wybod. Cofiwch wneud yn siŵr nad ydych chi'n busnesa, rydych chi eisiau iddyn nhw wybod y gallan nhw ddod atoch chi yn eu hamser eu hunain. Os byddwch chi'n ceisio rhoi pwysau arnyn nhw, efallai y byddan nhw'n mynd yn fwy caeedig. Yr hyn y gallwch chi ei wneud yw gwrando arnyn nhw a pharchu eu penderfyniadau am y ffordd maen nhw'n dymuno mynegi eu hunain a'u rhywedd – os yw'n well ganddyn nhw ddefnyddio llysenw er enghraifft, a pheidio rhoi pwysau arnyn nhw i wisgo dillad penodol.

Gallwch hefyd greu amgylchedd lle bydd eich plentyn, ffrind neu aelod o'r teulu yn teimlo eu bod nhw'n gallu siarad â chi am eu rhywedd, gan wybod y byddwch chi'n gefnogol. Os yw'ch plentyn yn draws, mae'n debygol y byddan nhw'n ymwybodol iawn o agweddau yn eich cartref tuag at bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws. Fe allai creu'r amgylchedd cywir gynnwys herio ystrydebau rhywedd, dweud pethau cadarnhaol am bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws, ac yn enwedig pobl draws, pan fyddan nhw'n ymddangos yn y cyfryngau neu ar y teledu, a pheidio gadael i bobl ddweud pethau negyddol am bobl lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws yn eich tŷ chi.

Ydy hi'n bosibl mai rhywbeth dros dro yw hyn?

Mae llawer o rieni yn poeni, pan fydd eu plentyn yn dweud wrthyn nhw eu bod yn draws, mai dim ond rhywbeth dros dro yw hynny, bod eu plentyn yn rhy ifanc i fod yn sicr, ac maen nhw'n poeni am effaith hirdymor penderfyniad eu plentyn. Fodd bynnag, bydd ei ddiystyru fel chwiw dros dro yn gwneud iddyn nhw feddwl nad ydych chi'n eu cymryd o ddifrif, a gallai danseilio eu hyder. Mae'n debygol y bydd wedi cymryd llawer iddyn nhw fagu digon o blwc i ddweud wrthych yn y lle cyntaf!

Mae'n bwysig eich bod yn rhoi amser a gwagle i'ch plentyn archwilio sut maen nhw'n teimlo. Peidiwch â rhoi pwysau arnyn nhw i wneud unrhyw benderfyniadau yn rhy gyflym; gadewch i'r hyn maen nhw ei eisiau a'i angen fod yn arweiniad.

Mae'n bwysig cofio hefyd bod unrhyw benderfyniadau y byddwch chi a'ch plentyn yn eu gwneud i drawsnewid cyn eu bod yn 16 oed yn bosibl eu dad-wneud. Gall pobl ifanc gymryd atalyddion hormonau i roi amser iddyn nhw ystyried eu teimladau heb orfod mynd drwy'r glasoed. Os byddan nhw wedyn yn penderfynu nad ydyn nhw'n dymuno trawsnewid, bydd modd iddyn nhw stopio cymryd yr atalyddion a bydd y glasoed yn cychwyn fel arfer. Siaradwch â'ch meddyg teulu i gael rhagor o wybodaeth.

Yn yr un modd, os byddan nhw'n penderfynu newid eu henw (gyda chefnogaeth eu rhieni), mae'n bosibl, ac yn weddol syml, iddyn nhw newid eu henw unwaith eto.

Fodd bynnag, cofiwch ei bod yn eithaf anarferol i bobl ifanc draws newid eu meddyliau. Mae tanseilio'r ffordd maen nhw'n teimlo yn debygol o wneud mwy o ddrwg nag o les. Yn benodol, mae pobl ifanc draws sydd heb gefnogaeth y teulu a'r ysgol yn fwy tebygol o ddioddef problemau iechyd meddwl, ac fe allai effeithio hefyd ar eu gallu i ganolbwyntio yn yr ysgol ac ar eu cyrhaeddiad addysgol.

Beth os yw hyn yn anodd i fi?

Mae llawer o bobl yn gofidio neu'n ei chael yn anodd pan fyddan nhw'n cael ar ddeall bod eu plentyn yn draws. Cofiwch mai'r un person yw eich plentyn ar y tu mewn, a thrwy fod yn onest maen nhw wedi rhannu rhan fawr o bwy ydyn nhw. Efallai y bydd yn anodd i chi ddod i ddeall, ond os ydych chi am gael perthynas dda gyda'ch plentyn bydd rhaid i chi ddod i dderbyn y sefyllfa. Mae arwyddion syml fel prynu cardiau neu anrhegion sy'n adlewyrchu eu hunaniaeth rhywedd, a defnyddio'r enw neu'r rhagenw maen nhw'n ei ddymuno, yn gallu golygu llawer ac yn dangos eich bod yn poeni am eu teimladau ac yn eu parchu.

Os byddwch chi, neu aelodau eraill o'r teulu, yn ei chael yn anodd derbyn, cofiwch, beth bynnag yw hunaniaeth rhywedd eich plentyn, eich bod yn eu caru ac yn dymuno iddyn nhw fod yn hapus. Os byddwch chi'n ymwrthod â hynny, byddwch chi'n niweidio eich perthynas gyda'ch plentyn, a fydd yn eich brifo chi a'ch plentyn. O ran perthnasau eraill, efallai y bydd angen cymorth ar rai aelodau o'r teulu o ran dod i ddeall pethau. Os na fyddan nhw'n ymateb yn dda i ddechrau, sefydlwch ychydig o reolau sylfaenol o ran beth mae modd ei ddweud o flaen eich plant a beth nad oes modd ei ddweud. Fe allai fod yn anodd i gychwyn, ond yn aml does dim angen iddo fod.

Beth am eu hysgol?

Mae ysgolion wedi newid llawer dros y blynyddoedd, ac erbyn hyn maen nhw'n well o ran cefnogi disgyblion lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws nag maen nhw wedi bod erioed. Ond dyw'r sefyllfa ddim yn berffaith wrth gwrs. Os bydd eich plentyn yn dymuno trawsnewid yn yr ysgol, siaradwch ag athro neu athrawes rydych chi'n ymddiried ynddyn nhw ynghylch beth y gallan nhw ei wneud i gefnogi'r broses honno. Fe allai hynny gynnwys newid yr enw ar gofnodion yr ysgol, eu cefnogi nhw i ddweud wrth gyd-ddisgyblion ac ystyried pa dai bach ac ystafelloedd newid maen nhw'n teimlo'n fwyaf cyfforddus yn eu defnyddio. Gwnewch yn siŵr bod eich plentyn yn rhan o'r penderfyniadau yma, a'u bod yn digwydd ar gyflymder sy'n addas iddyn nhw – efallai na fyddan nhw am wneud popeth ar yr un pryd!

Os ydych chi'n poeni bod eich plentyn yn profi bwlio neu bryfocio oherwydd eu hunaniaeth rhywedd, fe ddylech chi siarad ag athro rydych yn ymddiried ynddyn nhw neu arweinwyr yr ysgol. Mae dyletswydd ar yr ysgol i ddiogelu eich plentyn rhag ymddygiad o fwlio, ac mae hynny'n cynnwys ar sail hunaniaeth rhywedd. Mae Stonewall Cymru hefyd yn cynnig hyfforddiant athrawon ac adnoddau ar gefnogi disgyblion lesbiaidd, hoyw, deurywiol a thraws; e-bostiwch cymru@stonewallcymru.org.uk i gael rhagor o wybodaeth.

Cefnogaeth bellach

Prosiect i rymuso pobl ifanc draws yw prosiect Traws*newid Youth Cymru sydd hefyd yn rhoi cyfle iddyn nhw gwrdd â phobl ifanc draws eraill.

Mae Mermaids yn cynnig cefnogaeth i bobl ifanc draws a'u teuluoedd.

Mae gan Gendered Intelligence ystod o adnoddau a gwybodaeth ar gyfer pobl draws ar faterion gan gynnwys iechyd, addysg a gwaith.

Mae Gires (Cymdeithas Addysg ac Ymchwil Hunaniaeth Rhywedd) yn darparu ymchwil a gwybodaeth ar faterion traws.